In een oogopslag
- De derde EU-CELAC-top (Brussel, juli 2023) lanceerde een investeringsprogramma van € 45 miljard voor de Global Gateway. De vierde top (Santa Marta, november 2025) bekrachtigde deze toezeggingen.
- Het enige EU-programma voor burgerschap door investering – het Maltese MEIN/CES – werd op 29 april 2025 door het Hof van Justitie van de EU ongeldig verklaard. In 2026 zijn er geen EU-programma's voor burgerschap door investering meer over.
- Actieve EU-programma's voor verblijf door investering in 2026 zijn onder andere Griekenland, Portugal, Italië, Malta (MPRP), Cyprus, Hongarije en Letland. Spanje en Ierland hebben hun programma's stopgezet.
- De handel tussen de EU en Latijns-Amerika en het Caribisch gebied bedraagt nu meer dan €414 miljard (gegevens van 2024/2023), een stijging ten opzichte van €369 miljard in 2022.
- De relevantie van Armenië: de EU-Armenië CEPA (van kracht sinds maart 2021), meer dan € 2.5 miljard aan Global Gateway-investeringen en een gevorderd actieplan voor visumliberalisering verbinden Armeense investeerders met dit investeringslandschap.
De EU-CELAC-topconferenties zijn van belang voor het bestuur van investeringsmigratie en de naleving van grensoverschrijdende regelgeving. De derde top in Brussel (17-18 juli 2023) koppelde een omvangrijk financieringspakket aan strengere eisen op het gebied van ESG en transparantie, terwijl de vierde top in Santa Marta, Colombia (9-10 november 2025) deze toezeggingen bekrachtigde. Samen versterken ze de samenwerking op het gebied van migratie – factoren die van invloed zijn op de mobiliteit van investeerders, de beoordeling van de herkomst van fondsen en de structurering van transacties tussen de EU, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied.
EU-CELAC-toppen: wat werd er afgesproken?
De leiders van de EU en CELAC hebben een gezamenlijke investeringsagenda gelanceerd in het kader van de Global Gateway van de EU, waarmee 45 miljard euro wordt vrijgemaakt voor duurzame projecten van hoge kwaliteit in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. Dit betreft een toezeggingskader dat loopt tot 2027 en is bedoeld om gezamenlijke investeringen van de private en publieke sector te stimuleren, en niet om een eenmalige uitbetaling te realiseren. De vierde top in Santa Marta (voorgezeten door de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, en de Colombiaanse president Gustavo Petro) bevestigde deze toezeggingen en breidde de samenwerking uit op het gebied van migratie, handel, groene en digitale transities en veiligheidsdialogen.
De Global Gateway-investeringsagenda: €45 miljard
Het budget van €45 miljard is bedoeld om duurzame infrastructuur, digitale connectiviteit en energieprojecten in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied te stimuleren, door gebruik te maken van particulier kapitaal in combinatie met publieke instrumenten. De Global Gateway Investment Agenda (GGIA) omvat meer dan 130 projecten op het gebied van hernieuwbare energie, digitale infrastructuur, gezondheidszorg, grondstoffen en groene waterstof. Opvallende sectorallocaties zijn onder meer €6.86 miljard voor elektriciteitsintegratie (24 projecten), de uitbreiding van het BELLA-glasvezelnetwerk dat EU- en Latijns-Amerikaans-Carolina-onderzoeksnetwerken met elkaar verbindt, en het Stormwatch-initiatief voor orkaanvoorspellingen via Copernicus-satellietgegevens.
Deze projecten komen bovenop de reeds hechte handelsbetrekkingen: de handel in goederen en diensten tussen de EU en Latijns-Amerika en het Caribisch gebied bedraagt nu meer dan €414 miljard (goederen €290 miljard in 2024 plus diensten €124 miljard in 2023) – een aanzienlijke stijging ten opzichte van de €369 miljard in 2022 en circa 45% hoger dan tien jaar geleden. Dit duidt op een grote en groeiende pijplijn van grensoverschrijdende projecten en transacties die gevoelig zijn voor regelgeving.
Prioritaire sectoren en verwachtingen ten aanzien van bestuur
Prioritaire sectoren die door de EU worden benadrukt, zijn onder meer duurzame infrastructuur, groene energie, de digitale economie en veerkrachtige toeleveringsketens – gebieden waar EU-financieringsinstrumenten en -normen particuliere investeringen kunnen aantrekken en tegelijkertijd de governance-eisen kunnen verhogen. Voor dealteams betekent dit een vroege integratie van milieueffectrapportages en sociale effectbeoordelingen, gedocumenteerde transparantie in aanbestedingen en uiteindelijke begunstigden bij EU- en Latijns-Amerikaanse tegenpartijen, en verbeterde AML/KYC-controles voor investeerdersparticipatie en projectfinancieringsstructuren.
Versterkte ESG- en transparantienormen
De nadruk die de EU-Raad legt op transparantie en hoge milieu- en sociale normen verhoogt de ESG-verwachtingen in de hele EU-LAC-pijplijn. In de praktijk moeten advocatenkantoren en opdrachtgevers rekening houden met een robuustere betrokkenheid van belanghebbenden en sociale waarborgen in concessie- en PPP-contracten, onafhankelijke verificatie van de milieuprestaties voor de toekenning van groene financiering, en geïntegreerde AML-ESG-screening wanneer de identiteit van de investeerder en de herkomst van de fondsen samenhangen met de impact van het project.
Nu transparantie centraal staat tijdens beide topbijeenkomsten, zullen grensoverschrijdende projecten strenger worden gecontroleerd op de integriteit van de aanbestedingsprocedures, de tegenpartijen en de financiële stromen. Voor dienstverleners die vermogend kapitaal koppelen aan kansen in de EU en Latijns-Amerika, betekent dit een volledige inventarisatie van de uiteindelijke begunstigden (bedrijfsstructuren en trusts die zich uitstrekken over de EU en Latijns-Amerika moeten worden onderbouwd met registers en notariële bewijzen), gedetailleerde controle van de herkomst van de fondsen en continue monitoring door middel van periodieke herbeoordeling van de ESG- en compliance-verklaringen gedurende de gehele projectlevenscyclus.
Samenwerking op het gebied van migratie: toezeggingen en gevolgen
Beide topverklaringen roepen op tot nauwere samenwerking op het gebied van migratie tussen de EU en de CELAC-partners. Hoewel de details zich verder ontwikkelen in vervolgdialogen, moeten bedrijven rekening houden met een nauwere beleidscoördinatie die van invloed kan zijn op legale mobiliteitsroutes (inclusief terugkeer- en re-integratiemechanismen), een intensievere uitwisseling van informatie over identiteits-, veiligheids- en compliancecontroles die relevant zijn voor investeerdersmobiliteit, en mogelijke afstemmingsdruk op visumversoepeling en talentmobiliteitsregelingen waar deze raakvlakken hebben met investerings- en innovatieagenda's.
Cliënten die toegang tot de EU willen verkrijgen via een verblijfsvergunning op basis van investering, moeten rekening houden met strengere documentatie-eisen en een grondigere verwerking van aanvragen. Daarnaast zal het EU-systeem ETIAS (European Travel Information and Authorization System), dat naar verwachting eind 2026 van start gaat, een extra laag voor kort verblijf toevoegen. Deze laag staat los van de gouden visumprogramma's, maar zal wel van invloed zijn op de algehele mobiliteitsplanning.
EU-investeerdersmigratie in 2026: de huidige situatie
Het landschap van investeerdersmigratie binnen de EU is sinds 2023 aanzienlijk veranderd. In een baanbrekende uitspraak op 29 april 2025 heeft het Hof van Justitie van de EU het Maltese staatsburgerschapsprogramma voor investeerders (MEIN/CES) ongeldig verklaard, omdat het onverenigbaar is met het EU-recht. Dit betekent dat er vanaf 2026 geen EU-programma's voor staatsburgerschap door investeringen meer bestaan . De aanbeveling van de Europese Commissie van maart 2022 riep al op tot een einde aan het staatsburgerschap voor investeerders; de uitspraak van het Hof van Justitie heeft dit tot een bindend precedent gemaakt.
Wat betreft verblijfsvergunningen is het beeld gevarieerder. Verschillende programma's zijn stopgezet: het Ierse Immigrant Investor Programme eindigde op 15 februari 2023 en het Spaanse gouden visum werd op 3 april 2025 afgeschaft (Organieke Wet 1/2025). Portugal schrapte in oktober 2023 de routes voor vastgoed- en kapitaaloverdracht, maar behoudt wel de routes voor investeringen in fondsen en culturele projecten. Griekenland verhoogde daarentegen in augustus 2024 de toelatingsdrempels.
Actieve EU-verblijfsvergunningsprogramma's via investeringen (2026)
| Land | Programmatype | Minimale investering | Notes |
|---|---|---|---|
| Griekenland | Vastgoedbeleggingen | €800 (stedelijk topgebied) / €400 (overige gebieden) / €250 (verbouwingen) | Zonegebaseerde prijsstelling sinds augustus 2024 |
| Portugal | Fonds / culturele investering | € 500K+ | De route via de vastgoedsector is in oktober 2023 geschrapt. De achterstand bij AIMA bedraagt ongeveer 39.6 maanden. |
| Italië | Investor Visa | €250–€2 miljoen | Verschilt per beleggingstype. |
| Malta | MPRP (residentie) | Eigendom + bijdrage | CBI geschrapt in april 2025; residentieprogramma blijft bestaan |
| Cyprus | Permanente verblijfsvergunning | €300 woning | CBI is in 2020 beëindigd; PR door investering blijft van kracht. |
| Hongarije | Gastvisum voor investeerders | €250 (participaties in beleggingsfondsen) / €500 (woonhuizen) | Heropgestart programma |
| Letland | Verblijfsvergunning | Vanaf €50 | Een van de meest betaalbare opties binnen de EU. |
EU-regelgeving
De aanbeveling van de Europese Commissie van maart 2022 riep op tot een einde aan CBI en tot strengere controles op RBI. Het rapport van december 2025 over het achtste visumopschortingsmechanisme bevestigde dat CBI-programma's van derde landen een reden kunnen zijn voor opschorting van de visumvrije toegang tot de EU. EU-verordening 2024/1624 (de nieuwe AML-verordening) vereist verscherpte due diligence voor onderdanen van derde landen die een verblijfsvergunning of burgerschap aanvragen via investeringen – gouden visa worden nu geclassificeerd als producten met een hoog risico in het kader van de AML-verordening. De Europese Autoriteit voor de bestrijding van witwassen (AMLA) zal naar verwachting de nationale toezichthouders coördineren en kadernormen vaststellen voor het toezicht op RBI.
Wat dit betekent voor Armeense investeerders en de diaspora.
Hoewel de EU-CELAC-toppen zich richten op de as EU-Latijns-Amerika, hebben de ontwikkelingen directe gevolgen voor Armeense staatsburgers en de Armeense diaspora in Europa – naar schatting zo'n 1.5 miljoen mensen in de EU (waarvan ongeveer 600,000 in Frankrijk, 80,000 in Spanje en 60,000 in Duitsland).
De alomvattende en versterkte partnerschapsovereenkomst (CEPA) tussen Armenië en de EU is van kracht sinds 1 maart 2021, en de strategische agenda EU-Armenië van december 2025 koppelt de CEPA expliciet aan het Global Gateway-initiatief. Het EU-Armenië investeringscoördinatieplatform (dat in oktober 2025 zijn vierde bijeenkomst hield) kanaliseert naar verwachting meer dan € 2.5 miljard aan gemobiliseerde investeringen, waaronder de lening van € 236 miljoen van de EIB voor het wegenproject Sisian-Kajaran. Armenië heeft meer dan 40 bilaterale investeringsverdragen met EU-lidstaten, wat een sterk juridisch kader biedt voor Armeense investeerders die de EU-markten willen betreden.
Op het gebied van mobiliteit werd het actieplan voor visumliberalisering tussen de EU en Armenië op 5 november 2025 gepresenteerd, en in maart 2026 prees EU-commissaris Kos de sterke inzet van Armenië voor de hervormingen. Hoewel visumvrij reizen nog niet is bereikt, wordt er wel vooruitgang geboekt – en Armeense staatsburgers ondervinden geen nationaliteitsbeperkingen voor EU-verblijfsvergunningen via investeringsprogramma's , waardoor routes via Griekenland, Portugal, Italië en Hongarije toegankelijke opties worden.
Voor Armeense investeerders die toegang tot de EU overwegen – of het nu gaat om verblijf door investering , bedrijfsregistratie of directe investeringen in Global Gateway-projecten – gelden de aangescherpte ESG- en AML-vereisten die hierboven zijn beschreven. Samenwerken met een juridisch adviseur met ervaring in zowel de Armeense als de EU-regelgeving kan helpen om de nalevingseisen te beheersen.
Wat advocatenkantoren nu zouden moeten doen
- Breng de klantblootstelling in kaart: Identificeer EU-LAC-transacties en dossiers over investeerdersmigratie die worden beïnvloed door de Global Gateway-normen en de nieuwe AML-classificatie van gouden visa als producten met een hoog risico.
- Due diligence voor upgrades: Voer grondige controles uit op de herkomst van gelden en achtergrondinformatie – combineer bank-, belasting- en bedrijfsgegevens om te voldoen aan de eisen van EU-onderzoek onder Verordening 2024/1624.
- Integreer ESG: Integreer milieu- en sociale waarborgen in term sheets en overeenkomsten om te voldoen aan de transparantie- en sociale normen die tijdens de topconferentie zijn vastgesteld.
- Mobiliteitsstrategieën voorbereiden: Anticipeer op veranderingen in het migratiebeheer (inclusief ETIAS) die van invloed kunnen zijn op de verwerking van visa en verblijfsvergunningen. Diversifieer waar nodig de routes en houd programma-afsluitingen en drempelwijzigingen in de gaten.
- Maak bestanden aan die geschikt zijn voor controle: Voor verblijfsdossiers dient u gedetailleerde beschrijvingen van de herkomst van het vermogen op te stellen, inclusief volledige documentatie over de uiteindelijke begunstigden.
Checklist voor naleving van de regelgeving voor investeringsmigratieovereenkomsten tussen de EU en Latijns-Amerika
| Item | Bereid? |
|---|---|
| Gedocumenteerd uiteindelijke eigendom en zeggenschap (EU/LAC-entiteiten) | ☐ |
| Verbeterde KYC- en sanctiescreening (inclusief family offices en SPV's) | ☐ |
| Bewijs van herkomst van fondsen/vermogen dat aansluit bij de verwachtingen van de RBI en Verordening 2024/1624 | ☐ |
| ESG-risicoscreening en plan voor maatschappelijke impact volgens EU-normen | ☐ |
| Gegevensdeling en privacytoestemmingen voor grensoverschrijdend due diligence-onderzoek | ☐ |
| Kader voor transactiebewaking en periodieke rapportage | ☐ |
Conclusie
De EU-CELAC-topconferenties bekrachtigen een nieuw partnerschap tussen de EU en Latijns-Amerika, waarin kapitaal wordt gecombineerd met hoge eisen op het gebied van governance. Het investeringslandschap voor investeerders in 2026 is drastisch anders dan zelfs twee jaar geleden: het Maltese CBI-programma is afgeschaft, Spanje en Ierland hebben hun gouden visumprogramma's stopgezet en het EU-kader voor de bestrijding van witwassen classificeert gouden visa nu expliciet als producten met een hoog risico. Voor investeerders, waaronder Armeniërs en de diaspora die via CEPA en de lopende visumliberaliseringsinspanningen met de EU verbonden zijn, is de boodschap duidelijk: grotere kansen via Global Gateway, maar strengere ESG-eisen, transparantie en due diligence – met name voor RBI-trajecten die onder EU-toezicht vallen.
