Հայաստանը գրավիչ վայր է դարձել օտարերկրյա ներդրումների համար՝ առաջարկելով մրցունակ հարկային միջավայր և ռազմավարական դիրք Եվրոպայի և Ասիայի խաչմերուկում: Հայաստանում դուստր ձեռնարկություններ հիմնելու մտադրություն ունեցող միջազգային կորպորացիաների համար տեղական հարկային դաշտի ըմբռնումը կարևոր է արդյունավետ պլանավորման և համապատասխանության համար:
Այս համապարփակ ուղեցույցը ուսումնասիրում է հիմնական հարկային նկատառումները, որոնց պետք է հետևեն օտարերկրյա ընկերությունները հայկական դուստր ձեռնարկությունների միջոցով գործունեություն ծավալելիս՝ սկսած կորպորատիվ եկամտահարկի պարտավորություններից մինչև տրանսֆերային գնագոյացման պահանջները և միջազգային համապատասխանության պարտավորությունները։
Կորպորատիվ եկամտահարկի շրջանակ
Ստանդարտ հարկային դրույքաչափ
Արտասահմանյան ընկերությունների հայկական դուստր ձեռնարկությունները ենթակա են կորպորատիվ եկամտահարկի՝ 18% իրենց հարկվող շահույթի վրա, որը համապատասխանում է բոլոր ռեզիդենտ ընկերությունների համար կիրառելի ստանդարտ դրույքաչափին։
Այս տոկոսադրույքը մրցունակ է տարածաշրջանում և մնացել է կայուն՝ ապահովելով կանխատեսելիություն երկարաժամկետ ներդրումային պլանավորման համար։
Հարկային օրդինատուրա
Հայաստանում գրանցված ընկերությունները համարվում են հարկային ռեզիդենտներ և պարտավոր են հարկ վճարել իրենց համաշխարհային եկամուտ, անկախ նրանից, թե որտեղ է գտնվում մայր ընկերությունը։
Սա տարբերվում է մասնաճյուղերի միջոցով գործող օտարերկրյա ընկերությունների նկատմամբ վերաբերմունքից, որոնք հարկվում են միայն հայկական աղբյուրից ստացված եկամտի համար։
Տեսական օրինակ. Հարկվող եկամտի հաշվարկ
*Սա տեսական օրինակ է միայն նկարազարդման նպատակով և չի ներկայացնում որևէ իրական ընկերություն կամ իրավիճակ։
«ԹեքՔորփ ԱՐՄԵՆԻԱ» ՍՊԸ (հիպոթետիկ դուստր ձեռնարկություն) առաջացնում է.
- • Տեղական գործունեությունից ստացված եկամուտ՝ 500,000,000 ՀՀ դրամ
- • Արտասահմանյան գործառնություններից ստացված եկամուտ՝ 100,000,000 ՀՀ դրամ
- • Ընդհանուր հանվող ծախսեր՝ 480,000,000 ՀՀ դրամ
- • Հարկվող շահույթ՝ 120,000,000 ՀՀ դրամ
- • Կորպորատիվ եկամտային հարկ (18%): AMD 21,600,000- ը
Պահպանման հարկային պարտավորություններ
Վճարումներ օտարերկրյա մայր ընկերություններին
Հայկական դուստր ձեռնարկությունները պետք է հարկ պահեն իրենց արտասահմանյան մայր ընկերություններին և այլ ոչ ռեզիդենտ կապակցված կողմերին կատարված որոշակի վճարումներից: Ստանդարտ հարկի դրույքաչափը կազմում է 10% է:
- Շահաբաժիններ
- Տոկոսավճարներ
- ռոյալթին
- Կառավարման վճարներ
- Տեխնիկական սպասարկման վճարներ
- Այլ ծառայությունների վճարումներ
Հարկային պայմանագրի առավելությունները
Հայաստանն ունի լայն ցանց Կրկնակի հարկման մասին 51 պայմանագրեր, որը կարող է զգալիորեն նվազեցնել պահվող հարկերի դրույքաչափերը: Շատ պայմանագրեր նախատեսում են 5% կամ ավելի ցածր դրույքաչափեր դիվիդենտների, տոկոսների և հոնորարների համար:
Կարևոր է. Պայմանագրային արտոնությունները պետք է պահանջվեն համապատասխան փաստաթղթերով և կարող են պահանջվել Հայաստանի հարկային մարմինների նախնական հաստատում:
Ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ) նկատառումներ
ԱԱՀ-ի գրանցման պահանջները
Հայկական դուստր ձեռնարկությունները պետք է գրանցվեն ԱԱՀ-ի համար, եթե նրանց տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է պարտադիր գրանցման շեմը: ԱԱՀ ստանդարտ դրույքաչափը հետևյալն է. 20%.
Կենցաղային պարագաներ
Ստանդարտ 20% ԱԱՀ-ն կիրառվում է Հայաստանի տարածքում մատակարարվող ապրանքների և ծառայությունների մեծ մասի վրա։
Արտահանման գործարքներ
Արտահանումը, որպես կանոն, զրոյական դրույքաչափ ունի, ինչը հնարավորություն է տալիս վերադարձնել ԱԱՀ-ն մուտքային ծախսերի համար։
Ներխմբային գործարքներ
Հայկական դուստր ձեռնարկության և դրա արտասահմանյան մայր կամ քույր ընկերությունների միջև գործարքները ենթակա են ԱԱՀ ստանդարտ կանոններին, սակայն որոշակի բացառություններ կարող են կիրառվել ֆինանսական ծառայությունների և ներխմբային մատակարարումների որոշակի տեսակների համար։
Պլանավորման հնարավորություն. Դիտարկենք կենտրոնացված համատեղ ծառայությունների և ծախսերի բաշխման կարգավորումների ԱԱՀ հետևանքները։
Տրանսֆերային գնագոյացման կանոնակարգեր
Arm's Length սկզբունքը
Հայաստանի տրանսֆերային գնագոյացման կանոնակարգերը, որոնք ուժի մեջ են մտնում 2020 թվականի հունվարից, հետևում են հետևյալին. ՏՀԶԿ տրանսֆերային գնագոյացման ուղեցույցներ և պահանջում են, որ կապակցված կողմերի միջև վերահսկվող գործարքները իրականացվեն ձեռքի հեռավորության վրա։
շեմ: Տրանսֆերային գնագոյացման կանոնները կիրառվում են, երբ վերահսկվող գործարքների ընդհանուր արժեքը տարեկան գերազանցում է 200 միլիոն դրամը։
Փաստաթղթերի պահանջները
Տրանսֆերային գնագոյացման կանոնակարգերին ենթակա հայկական դուստր ձեռնարկությունները պետք է պահպանեն համապարփակ փաստաթղթաշրջանառություն, ներառյալ՝
- Հիմնական ֆայլի փաստաթղթավորում
- Տեղական ֆայլային փաստաթղթեր
- Գնագոյացմանը նպաստող տնտեսական վերլուծություն
- Համեմատելի գործարքների տվյալներ
- Ֆունկցիոնալ և ռիսկի վերլուծություն
- Տարեկան ծանուցման ձևեր
Տեսական օրինակ՝ տրանսֆերային գնագոյացման վերլուծություն
*Սա տեսական օրինակ է միայն նկարազարդման նպատակով և չի ներկայացնում որևէ իրական ընկերություն կամ գնագոյացման պայմանավորվածություն։
Արտադրական ընկերություն Հայաստան (հիպոթետիկ դուստր ձեռնարկություն) հումք է գնում իր գերմանական մայր ընկերությունից՝
- • Տարեկան գնման արժեքը՝ 300,000,000 ՀՀ դրամ
- • Շեմը գերազանցելու պատճառով փոխանցման գնագոյացման փաստաթղթեր են պահանջվում
- • Համեմատական ուսումնասիրություն, որը կատարվել է համեմատելի անվերահսկելի գների մեթոդով
- • Սահմանվել է «ձեռքի հեռավորության» միջակայք՝ անկախ շուկայական գնի 95-105%-ը
- • Ընթացիկ գները գտնվում են ընդունելի սահմաններում
Միջազգային հարկային համապատասխանություն
Հաշվետվության ընդհանուր ստանդարտ (CRS)
Հայաստանը մասնակցում է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (OECD) ընդհանուր հաշվետվության ստանդարտ ֆինանսական հաշիվների տեղեկատվության ավտոմատ փոխանակման համար: Ֆինանսական հաշիվներ պահող հայկական դուստր ձեռնարկությունները կարող են հաշվետվությունների պարտավորություններ ունենալ CRS-ի համաձայն:
Հայաստանը տեղեկատվություն է փոխանակում ավելի քան 100 իրավասության հետ՝ բարձրացնելով հարկային թափանցիկությունը և համապատասխանության կիրարկումը։
FATCA-ի համապատասխանությունը
Հայաստանը ստորագրել է 2012թ. FATCA մոդել 1 համաձայնագիր Միացյալ Նահանգների հետ։ Հայկական ֆինանսական հաստատությունները, այդ թվում՝ դուստր ձեռնարկությունները, որոնք կարող են որակվել որպես ֆինանսական հաստատություններ, պետք է համապատասխանեն FATCA-ի հաշվետվությունների պահանջներին։
Երկիր առ երկիր հաշվետվություն
750 միլիոն եվրոյից ավելի տարեկան համախմբված եկամուտ ունեցող խոշոր միջազգային խմբերը կարող են ենթարկվել «Երկիր առ երկիր» (CbC) հաշվետվությունների պահանջներին: Որոշակի հանգամանքներում հայկական դուստր ձեռնարկությունները կարող են նշանակվել որպես հաշվետվություն տրամադրող կազմակերպություններ:
Հասանելի հարկային խթաններ
Բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի առավելությունները
Հայաստանը բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում գործող ընկերությունների համար առաջարկում է գրավիչ հարկային արտոնություններ, այդ թվում՝ կորպորատիվ եկամտահարկի դրույքաչափերի նվազեցում և որոշակի հարկերից ազատումներ որակավորվող գործունեության համար։
Այս խթանները հասանելի են մինչև 31 թվականի դեկտեմբերի 2031-ը՝ ապահովելով երկարաժամկետ պլանավորման որոշակիություն իրավասու ընկերությունների համար։
Շրջանառության հարկի տարբերակ
Մինչև 115 միլիոն դրամ շրջանառություն ունեցող փոքր և միջին ձեռնարկությունները կարող են ընտրել շրջանառության հարկի վճարման 1.5%-ից մինչև 5% դրույքաչափերով՝ փոխարինելով ինչպես կորպորատիվ եկամտային հարկի, այնպես էլ ԱԱՀ պարտավորությունները։
Համապատասխանության հիմնական ժամկետները
Ամսական պարտավորություններ
- ԱԱՀ հաշվետվություններ (մինչև հաջորդող ամսվա 20-ը)
- Հարկային վճարումներ
- Աշխատավարձի հարկային պարտավորություններ
Տարեկան պարտավորություններ
- Կորպորատիվ եկամտահարկի հաշվետվություն (մինչև մարտի 20-ը)
- Տրանսֆերային գնագոյացման փաստաթղթեր
- CRS հաշվետվություն (եթե կիրառելի է)
Կարեւոր է. Ուշացած ներկայացման և վճարման համար կիրառվում են տուգանքներ: Համոզվեք, որ համապատասխանության օրացույցները պահպանվում և պարբերաբար վերահսկվում են:
Ռազմավարական հարկային պլանավորման առաջարկություններ
Կառուցվածքի օպտիմալացում
- Վերանայեք հարկային պայմանագրերի ցանցերը՝ ընկերությունների միջև վճարումների վրա պահվող հարկերի դրույքաչափերը օպտիմալացնելու համար։
- Դիտարկենք Հայաստանի համաշխարհային հարկման ազդեցությունը համաշխարհային արդյունավետ հարկային դրույքաչափերի վրա։
- Գնահատեք առկա հարկային խթանների համար իրավասությունը, մասնավորապես բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում
Ռիսկերի կառավարում
- Կիրառել տրանսֆերային գնագոյացման հուսալի փաստաթղթավորում և պահպանել ժամանակակից գրառումներ
- Սահմանել միջսահմանային վճարումների դեպքում հարկերի պահման կանոնների պահպանման հստակ ընթացակարգեր։
- Հետևեք միջազգային հարկային հաշվետվությունների պահանջների փոփոխությունների վրա (CRS, FATCA, CbC):
Մասնագիտական աջակցություն
Հաշվի առնելով միջազգային հարկային համապատասխանության բարդությունը և Հայաստանի հարկային կանոնակարգերի փոփոխվող բնույթը, դիտարկեք տեղական հարկային խորհրդատուների և միջազգային հարկային մասնագետների ներգրավումը՝ շարունակական համապատասխանությունն ու օպտիմալացումն ապահովելու համար։
Հաճախակի տրվող հարցեր
Որքա՞ն է հայկական դուստր ձեռնարկություն հիմնելու համար պահանջվող նվազագույն կապիտալը։
Հայաստանում ՍՊԸ-ների համար նվազագույն կապիտալի պահանջ չկա, ինչը այն հասանելի է դարձնում տարբեր չափերի օտարերկրյա ընկերությունների համար։ Այնուամենայնիվ, կապիտալը պետք է բավարար լինի նախատեսված գործարար գործունեությունն իրականացնելու համար։
Ինչպե՞ս են հարկային նպատակներով դիտարկվում արտարժույթի փոխարժեքից ստացված շահույթն ու վնասը։
Արտարժույթի փոխարժեքից ստացված եկամուտները, որպես կանոն, ներառվում են հարկվող եկամտի մեջ, մինչդեռ արժութային փոխարժեքից ստացված վնասները հանվում են հարկային եկամուտից: Ճանաչման ժամկետները և մեթոդը հետևում են ՀՀ հարկային օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ կանոններին:
Կարո՞ղ են արդյոք հայկական դուստր ձեռնարկությունները համախմբել իրենց հարկային հաշվետվությունները օտարերկրյա մայր ընկերությունների հետ։
Ոչ, Հայաստանում խմբային հարկման կամ հարկային համախմբման դրույթներ չկան: Հայկական յուրաքանչյուր կազմակերպություն պետք է ներկայացնի առանձին հարկային հաշվետվություններ և ինքնուրույն հաշվարկի իր հարկային պարտավորությունը:
Ի՞նչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ հարկային պայմանագրային արտոնություններ ստանալու համար։
Պայմանագրային արտոնություններից օգտվելու համար ընկերությունները սովորաբար պետք է ներկայացնեն մայր ընկերության իրավասության կողմից տրված հարկային ռեզիդենտության վկայական՝ այլ հիմնավորող փաստաթղթերի հետ միասին: Որոշ պայմանագրեր կարող են պահանջել Հայաստանի հարկային մարմինների նախնական հաստատում:
Կա՞ն արդյոք որևէ սահմանափակումներ շահույթի հայրենադարձման վերաբերյալ։
Հայաստանը, ընդհանուր առմամբ, սահմանափակումներ չի դնում շահույթի հայրենադարձման վրա: Այնուամենայնիվ, դիվիդենտների վճարումները ենթակա են պահումների (հնարավոր է՝ նվազեցված լինի կիրառելի հարկային պայմանագրերի համաձայն), և տրանսֆերային գնագոյացման նպատակներով պետք է պահպանվի համապատասխան փաստաթղթավորում:
Որքա՞ն հաճախ են փոխվում Հայաստանի հարկային օրենքները։
Հայաստանի հարկային օրենսդրությունը պարբերաբար թարմացվում է՝ համապատասխանեցնելով այն միջազգային չափանիշներին և լավագույն փորձին: Ընկերությունները պետք է պարբերաբար վերահսկեն կարգավորող փոփոխությունները և դիտարկեն տեղական հարկային խորհրդատուների ներգրավումը՝ զարգացումներից տեղեկացված մնալու համար:
Հիմնական տուփեր
Հայկական դուստր ձեռնարկության հիմնումը և շահագործումը օտարերկրյա ընկերությունների համար ներկայացնում է ինչպես հնարավորություններ, այնպես էլ մարտահրավերներ: Մրցունակ 18% կորպորատիվ հարկի դրույքաչափը, լայնածավալ պայմանագրային ցանցը և ռազմավարական դիրքը Հայաստանը դարձնում են գրավիչ իրավասություն միջազգային բիզնեսի ընդլայնման համար:
Այնուամենայնիվ, հաջողության հասնելու համար անհրաժեշտ է ուշադիր ուշադրություն դարձնել տեղական համապատասխանության պահանջներին, ներառյալ տրանսֆերային գնագոյացման փաստաթղթերը, հարկային պարտավորությունները և միջազգային հաշվետվությունների ստանդարտները: Զարգացող կարգավորող միջավայրը, մասնավորապես թվային հարկման և միջազգային համագործակցության նման ոլորտներում, պահանջում է շարունակական մոնիթորինգ և մասնագիտական ուղղորդում:
Այս հարկային նկատառումները հասկանալով և համապատասխան պլանավորման ռազմավարություններ իրականացնելով՝ օտարերկրյա ընկերությունները կարող են արդյունավետորեն օգտագործել իրենց հայկական դուստր ձեռնարկությունները՝ միաժամանակ պահպանելով տեղական և միջազգային հարկային պարտավորությունների լիարժեք համապատասխանությունը։
Հիշե՛ք. Այս ուղեցույցը տրամադրում է ընդհանուր տեղեկատվություն՝ հիմնված գործող կանոնակարգերի վրա: Կոնկրետ իրավիճակների համար և վերջին պահանջներին համապատասխանությունն ապահովելու համար միշտ խորհրդակցեք որակավորված հարկային խորհրդատուների հետ:
